Wydajność jeziora
W zależności od stopnia zagospodarowania oraz położenia jeziora (śródpolne – żyźniejsze od śródleśnych) wydajność z 1 ha wynosi 10-40 kg ryb rocznie. Jeziora leszczowo-stynkowe. Średnia głębokość jezior tego typu wynosi 12-20 m. Większa zawartość w wodzie soli mineralnych stwarza pożywkę dla rozwoju planktonu roślinnego, który obniża przezroczystość wody od 0,8 do 5,0 m. Rozkład osadów dennych w jeziorach tego typu wywołuje zanikanie tlenu nie tylko w warstwie przydennej, ale podnosi się mniej więcej aż do 10 m pod powierzchnię wody. Pułap siarkowodoru na ogół kształtuje się tu jeszcze stosunkowo nisko. Wśród bujnie rozwijających się zespołów roślin wynurzonych, pływających oraz wśród rozległych terenów łąk podwodnych gatunki ryb fitofilnych mają dogodne warunki do składania ikry na liściach i pędach roślin zanurzonych pod wodą. W pogłowiu ryb łowionych w jeziorach typu leszczowo-stynkowego przeważają – poza leszczem i stynką – płoć i wzdręga, Węgorz, lin i szczupak. Również sandacz znajduje już tutaj dla siebie pewne warunki.
Sielawa
Sielawy natomiast w jeziorach leszczowo-stynkowych już nie ma. Wydajność ryb w jeziorach przepływowych wynosi do 45 kg/ha, w jeziorach śródpolnych – do 35 kg i w jeziorach okolonych lasami – do 20 kg. Jezioro Niegocińskie (woj. olsztyńskie), należące do typu jezior leszczowo-stynkowych, może być uważane za klasyczne. Jeziora sandaczowe. Stanowią one najliczniejszą grupę, obejmującą powierzchnię ponad 100 000 ha. Średnia głębokość wody wynosi 6-12 nu Przezroczystość mała – średnio 40 cm. Rośliny podwodne rozwijają się w jeziorach sandaczowych na ogół słabo. Warstwa mułu jest gruba, złożona głównie z resztek trzciny, pałki i innych, trudno rozkładających się, wynurzonych roślin wodnych. Latem obserwuje się szczególnie silne zaniki tlenu oraz wysoki pułap siarkowodoru. Twarde i kamieniste miejscami brzegi ułatwiają sandaczowi odbycie tarła i złożenie ikry. Spośród ryb ubocznych, a służących sandaczowi jako pokarm, można wymienić drobną płotkę, ukleję, stynkę. Wydajność jezior sandaczowych ulega w pewnych latach znacznym wahaniom, dlatego wymagają one zarybiania materiałem wyhodowanym w ośrodkach zarybieniowych.
Tagi: hodowla ryb, ryby, Sielawa, stawy, woda, Wydajność jeziora
Kategorie stawów
Z punktu widzenia hodowlanego w gospodarstwach karpiowych rozróżnia się cztery zasadnicze kategorie stawów: narybkowe, kroczkowe, borowe i zimowe. Pod względem technicznym rozróżnia się: stawy opadowe stawy oparte na stałym grawitacyjnym dopływie wody i stawy zasilane wodą pompowaną. Mogą być jeszcze stawy przepływowe lub zamknięte. Spotyka się także stawy specjalne, służące np. do wykorzystają ścieków itd. w gospodarstwach karpiowych stawy narybkowe składają się tarlisk oraz pierwszych i drugich przesadek. W stawach narybkowych spędzają pierwszy rok życia, a zatem są jeszcze mało odporne na choroby, na chwilowy nawet brak pożywienia, łatwo są niszczone przez różnego rodzaju szkodniki. Wszystko to sprawia, że w tej właśnie kategorii stawów należy zapewnić najbardziej pomyślne warunki rozwojowe dla młodocianych postaci ryby. Podstawy narybkowe wybiera się tereny o glebie mineralnej, przewiewnej, zdatnej do uprawy. Stawy te muszą mieć zapewnioną osuszalność dna. Każdy staw narybkowy powinien mieć samodzielny dopływ wody i jej odprowadzenie. Pod tarliska wybiera się miejsca zaciszne, osłonięte od wiatrów i wystawione na działanie promieni słonecznych; w braku naturalnej osłony należy ją stworzyć sztucznie z płotu wykonanego z trzciny. Powierzchnia lustra wody ,w tarliskach wynosi od 100 do 500 m2. przeważnie buduje się tarliska o powierzchni około 200 m2. Przy małej powierzchni stawu łatwiejsza i pewniejsza jest jego ochrona przed szkodnikami, łatwiejsze odławianie tarlaków po odbytym tarle, wreszcie łatwiejsze jest odławianie maleńkiego wycieru. Jednak warunki klimatyczne, nagłe spadki temperatury, tak częste u nas w okresie tarła ryb, różnice temperatur dnia i nocy itp. zmuszają do budowy większych i głębszych tarlisk, o większej objętości wody, która w swej masie nie reagowałaby tak szybko na zmiany temperatury na powierzchni. Jako ogólną wskazówkę można przyjąć, że im dalej na północ lub wchód Polski, tym racjonalniej będzie projektować większe i głębsze tarliska i odwrotnie – w cieplejszych częściach naszego kraju lepsze rezultaty będą osiągane na mniejszych i płytszych tarliskach.
Tarlisko
Tarlisko przeważnie ma kształt wydłużonego prostokąta o wymiarach zależnych od powierzchni zalewu, np. 18 x 14 m. Dno tarliska obsiane lub wydarninowane słodką trawą należy wykonać z równomiernym spadem podłużnym terenu. Spad ten, wynoszący na całej długości tego stawu około 0,3-0,4 m, pozwala na wytworzenie różnych głębokości na tarlisku, wynoszących w górnych partiach tarliska >2 m, w dolnych – 0,5-0,6 m. W zależności od czynników atmosferycznych, temperatury itp. tarlaki znajdą wówczas najbardziej dla siebie odpowiednią głębokość do złożenia i zapłodnienia ikry. Tarliska są osuszane okólnymi rowkami o głębokości 0,5 m i szerokości dna 0,3 m, które ułatwiają tarlakom krążenie po płytkich tarliskach, umożliwiają ukrycie się przed zewnętrznymi szkodnikami i ewentualnymi przymrozkami nocnymi, jak również zapewniają doskonałe osuszenie tarlisk. Po utracie pęcherzyka żółtkowego wycier zdolny już do żerowania zostaje przesadzony (przepuszczony) na okres 2-4 tygodni do doskonale wynawożonych, żyznych i zdrowych przesadek pierwszych.
Tagi: hodowla ryb, karpie, Kategorie stawów, stawy, Tarlisko
Zimowanie karpi
Przetrzymanie ryb przez okres zimowy jest przedmiotem wielkiej troski hodowcy, od dobrego bowiem przezimowania zależy dalszy rozwój ryby i końcowy efekt produkcyjny gospodarstwa rybnego. Chociaż karp w stanie letargu zimowego nie żeruje, to jednak nie wszystkie jego procesy życiowe ustają; w okresie tym oddycha, zużywając tlen rozpuszczony w wodzie. Wobec zgromadzenia karpia w zimochowach zapasy tlenu rozpuszczonego w wodzie muszą być bez przerwy odnawiane. Stawy zimowe powinny zatem mieć zapewniony przepływ świeżej, dobrze nasyconej tlenem wody. Wodę słabo nasyconą tlenem przed wprowadzeniem do stawów należy tak kierować, aby na jak największej przestrzeni, w ciągu dłuższego czasu stykała się z powietrzem. Tam gdzie istnieje odpowiednia różnica poziomów, przeprowadza się wodę przez kaskady, pryzmy kamieni itp. urządzenia, aby znaczna powierzchnia wody miała styczność z powietrzem.
Temperatura w zimochowach
Temperatura wody w zimochowach powinna utrzymywać się w granicach ściśle określonych, gdyż wraz ze wzrostem temperatury karp zaczyna poszukiwać pożywienia, a przy znacznym spadku temperatury, szczególnie zaś nagłym oziębieniu się wody, rybom grozi martwica nabłonka, przy czym tracą one zdolność zachowania równowagi i następuje śniecie. Optymalne warunki zimowania karpia mają miejsce przy temperaturze wody około 4-6°. Obecność w zimochowach organizmów pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, oczywiście poza zimowaną rybą, jest wielce niepożądana, gdyż organizmy te zubożają wodę w tlen i nasycają ją dwutlenkiem węgla oraz szkodliwymi związkami, które pojawiają się przy gniciu roślin. Dno zimochowu powinno być pozbawione roślinności. Pod zimochowy nadają się wyłącznie gleby mineralne, z jak najmniejszą domieszką próchnicy. Zbytnia przesiąkliwość dna zimochowu staje się niepożądana, wówczas gdy na pokrycie strat należy do zimochowu doprowadzać zbyt duże ilości wody i to wody o bardzo niskiej temperaturze, co może stać się. Przyczyną nadmiernego ochłodzenia się wody w zimochowie i związanych z tym ujemnymi skutkami dla zimującej ryby.
Tagi: hodowla karpi, hodowla ryb, ryby, Temperatura w zimochowach, Zimowanie karpi
Gospodarstwa małe
Gospodarstwa małe zostały zmuszone ograniczać się tylko do chowu ryby towarowej, sprowadzając corocznie rybę obsadową z dużych gospodarstw produkujących materiał zarybieniowy lub z ośrodków produkujących tylko materiał zarybieniowy. Pełna trzyletnia hodowla ryb ma następujący przebieg. Wiosną, zwykle w maju, kiedy woda osiągnie temperaturę 14-16°, zalewa się tarliska i wpuszcza do nich tarlaki karpia. Komplet tarlaków składa się z jednej samicy i dwóch samców. §3 Aby tarło doszło do skutku, temperatura wody powinna być odpowiednia, a dno tarliska pokryte nie zamuloną słodką roślinnością trawiastą. Jeżeli po wpuszczeniu tarlaków pogoda jest nie sprzyjająca, wietrzna i temperatura obniża się, tarło następuje w późniejszym czasie. W tych warunkach trawa może łatwo pokryć się osadem, a na zamulonej trawie ryby nie wytrą się. Należy wówczas wodę spuścić, tarlaki przesadzić do innego tarliska, a użyte tarlisko przepłukać, przegrabić i osuszyć. Jeżeli tarlisko ma porosty, może być ponownie użyte.
Podnoszenie wydajności
Hodowca dąży do podniesienia naturalnej wydajności stawów przez nawożenie, a także do zwiększenia produkcji przez bezpośrednie dokarmianie ryb. Zarówno nawozy, jak i karma mogą być należycie wykorzystane w stawach nieprzepływowych. gdyż woda przepływająca przez stawy porywa i wynosi na zewnątrz składniki nawozowe oraz rozwinięty na nich plankton. Ponadto woda przepływając może wynosić i część zadawanej karmy. Duże znaczenie dla rozwoju ryb w stawach ma roślinność wodna. Zanurzona roślinność wodna jest elementem pożądanym dla stawów hodowlanych, o tyle twarda roślinność nadwodna jest jednym z najgorszych wrogów gospodarki stawowej. Roślinność podwodna, znajdująca się oczywiście nie w nadmiarze w stawach, pochłania szkodliwy dla organizmów zwierzęcych dwutlenek węgla, oddając w zamian wodzie pożyteczny tlen. Poza tym rośliny takie są “pastwiskiem” dla mnóstwa drobnych zwierząt wodnych, którymi żywi się ryba. Twardą roślinność nadwodną należy zwalczać z całą bezwzględnością. Zarośnięcie stawów trzciną, rogoża, sitowiem itp. powoduje gwałtowny spadek produkcji. Rośliny zabierają z gleby cenne składniki pokarmowe, zacieniają wodę, utrudniając jej ocieplenie. Obumierające łodygi i liście gniją, odbierając wodzie tlen, a wydzielane produkty pogarszają stan sanitarny stawów. Stawy w gospodarstwie rybackim służą do hodowli, niektóre zaś do zimowania ryb. Stawy hodowlane odpoczywają w zimie, stawy zimowe w lecie. W okresie wypoczynku jesienno-zimowego gleba dna stawowego ma odpowiednie warunki dla mineralizacji i regeneracji swych zasobów. Nawożenie oraz odkażenie dna stawowego można wykonać tylko wówczas, gdy jest ono dobrze osuszone, poziom wody gruntowej obniżony, tak aby działanie powietrza, słońca i mrozu nie było niczym hamowane. W takich tylko warunkach giną w okresie zimowym pasożyty, bakterie chorobotwórcze, a także chwast rybi. W podobnych warunkach pod wpływem słońca i powietrza regeneruje się i mineralizuje latem dno stawów zimowych. Najskuteczniejszym sposobem niszczenia twardej roślinności jest systematyczne koszenie jej pod wodą, gdyż w ten sposób osłabia się rośliny, doprowadzając w końcu do ich zaniku.
Tagi: Gospodarstwa małe, hodowla ryb, Podnoszenie wydajności, stawy, wydajność
Przebieg hodowli karpia
Spośród ryb słodkowodnych hodowanych w stawach najbardziej rozpowszechniony jest karp. Karp zamieszkuje spokojne, stojące lub wolno płynące wody o dnie mulistym. W zimie, w śnie zimowym, karp zalega na głębszych miejscach. Pobieranie pokarmu przez karpie jest uzależnione od temperatury otoczenia. Na wiosnę karp rozpoczyna żerowanie przy wzroście temperatury wody ponad 7-8°. Intensywność żerowania karpia wzrasta w miarę podwyższania temperatury i ’spada z oziębianiem się wody. Karp najintensywniej żeruje w temperaturze od 18 do 25°. W okresie zimowym karp nie odżywia się wcale, jego procesy życiowe ograniczają się do oddychania, a na utrzymanie się przy życiu zużywa tłuszcz z tkanek własnego ciała, wskutek czego traci na wadze. Okres w którym karp przystępuje do tarła, zależy od temperatury wody. Jako tak zwana ryba ciepłowodna karp odbywa tarło, gdy woda nagrzeje się do temperatury 14-16 , co ma zwykle miejsce w połowie maja. Samica karpia składa ikrę w miejscach płytkich, pokrytych nie zamuloną roślinnością. Karp jest rybą wszystkożerną, odżywia się przeważnie skorupiakami, drobnymi ślimakami i larwami owadów. W miarę wzrostu przechodzi na nieco głębsze wody, gdzie z dna wybiera larwy ochotków, chruścików i większe ślimaki, połyka również ziarna roślin wodnych (manna, Glyceria fluitaiis). W stawach gęsto zarybionych zjada w dużych ilościach łubin, żyto,- kukurydzę, mączkę mięsną lub rybną i inne pasze pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Gospodarstwa stawowe prowadzą hodowlę dwu- lub trzyletnią, produkując przy hodowli dwuletniej rybę konsumpcyjną o ciężarze sztuki około 500-750 g, a przy trzyletniej – o ciężarze 1,2-1,8 kg. Gospodarstwo stawowe, które produkuje rybę od ikry aż do ryby konsumpcyjnej, ma charakter gospodarstwa samo wy starczającego i prowadzi tak zwaną pełną hodowlę.
Ikra karpia
Z ikry karpia mniej więcej w od 5 do 7 dni po zapłodnieniu lęgną się larwy, zwane wycierem. Mają one długość około 6 mm. W ciągu najbliższych kilku dni wycier musi być przeniesiony do większych stawów do przesadki I, gdzie znajdzie więcej pożywienia. W I przesadce, którą zalewą się równocześnie z tarliskiem, narybek przebywa około 4-6 tygodni. Po tym czasie przesadki pierwsze już nie wystarczają, wycier, zwany już narybkiem, należy odłowić i przesadzić do większych i głębszych stawów (przesadki drugie). W przesadce II narybek pozostaje aż do przyszłej wiosny albo, jeśli przesadka II ze względu na małą głębokość wody nie zapewnia odpowiednich warunków na przezimowanie ryby. Środowisko wodne, w którym ryby są hodowane i gdzie zimują, powinno odpowiadać warunkom hodowlanym, technicznym i sanitarnym dostosowanym do potrzeb i wymagań ryb. Mikroflora i żerująca na niej mikrofauna, które stanowią podstawowy pokarm ryb niedrapieżnych, rozwijają się najlepiej w wodzie i glebie nie zakwaszonej.
Tagi: hodowla ryb, Ikra karpia, Przebieg hodowli karpia, stawy